Bipolar Bozukluk (İki Uçlu Bozukluk) nedir?

Bipolar bozukluk ya da iki uçlu bozukluk temel olarak bir duygudurum rahatsızlığıdır. Yaşanılan olaylara bağlı olarak neşeli, hüzünlü, kaygılı hissetmek olağan duygu yaşamının özelliklerindendir. Ancak bipolar bozuklukta durum bu türden olaylara verilen duygusal tepkilerden oldukça farklıdır. Belirtileri, günlük yaşmada kişinin yaşam kalitesini, meslek ve sosyal etkinliğini önemli ölçüde olumsuz yönde etkiler. 

 

Ne kadar sık görülür?

Toplumun %1'nde bipolar bozukluk görülür.

 

Kalıtsal mıdır?

Diğer ruhsal hastalıklara göre bipolar bozukluğun bir ölçüde daha fazla kalıtsal olduğunu düşündüren çalışmalar vardır. Ancak, kalıtsal bir yatkınlık yanında hastalığı tetikleyen çevresel etmenlerin ve stres faktörlerinin de hastalın ortaya çıkışında önemli olduğu düşünülmektedir.

Nasıl anlaşılır?

Bipolar bozukluğun iki farklı dönemi söz konusudur. Dönemlerden birinde coşku, diğerinde mutsuzluk, keder duygulanımı ön plandadır.

Coşku ya da mani döneminde en az bir hafta süre ile her zamankinden farklı ve aşırı neşeli/öfkeli duygu hali, enerji artışı, konuşma miktarı ve hızında artış, konuşurken daldan dala atlama ve hatta bazen konuşulan konunun anlaşılamaması, az uyku ile yetinme, cinsel istek ve para harcama eğiliminde artış, dikkatini toplayamama ve dikkatininin kolayca dağılabilmesi gibi belirtiler görülür.Bütün bu belirtiler genelliklekısa süre içinde başlar ve artar. Genellikle kişinin hastaneye yatırılmasını gerektirir.

Depresyon ya da  çökkünlük döneminde ise coşku döneminin neredeyse tam tersi belirtiler olur. İsteksizlik neşesizlik mutsuzluk, keder duyguları, eskiden zevk alınan şeylerden artık zevk alamama, uyku ve iştah değişiklikleri, enerjide azalma, çaresizlik, umutsuzluk, değersizlik, suçluluk ve bazen intihar düşünceleri, cinsel istek azalması gibi belirtiler vardır. 

Bipolar bozukluk tanısı konması için kişinin bir kez coşku dönemi yaşaması yeterlidir. Depresyon dönemi geçirilmiş olması şart değildir. Ancak genellikle depresyon dönemi de geçirilmiştir.

 

Tanı nasıl belirlenir?

Bipolar bozukluk tanısı ruhsal durum muayenesi ile mutlaka bir psikiyatri uzmanı tarafından belirlenmelidir. Kişi ve yakınlarından alınacak bilgilerle birlikte yapılacak muayene ile tanı netleştirilir. Coşku ve depresyon dönemleri genellikle ilk ve sonbahar dönemlerinde tekrarlama eğilimindedir. Bu konuda alınacak bilgiler, tedavinin planlanması ve daha sonraki olası tekrarlamaların öngörülmesinde oldukça değerlidir. 

Tedavi edilmeli midir?

Bipolar bozukluk mutlaka tedavi edilmelidir. Kendi haline bırakıldığında tekrarlamalar sıklaşır ve hastalanma dönemleri giderek daha şiddetli olmaya başlar ve daha uzun sürer. Giderek tedaviye daha zor yanıt verir hale gelebilir.

 

Tedavi edilebilir mi?

Kişinin ve yakınlarının hastalık hakkında bilgilendirilmesi, ağırlıklı olarak düzenli ilaç tedavisi ve kontrollerle hastalığın yineleme sıklığı ve eğer tekrarlarsa da her seferinde şiddetinin giderek azaltılması ve temel amaç olarak tekrar hastalık dönemlerinin olmaması amaçlanır. Bu düzenli kontroller, ilaç tedavisinin düzenli olarak uygulanması ve hastalığın belirtilerinin erkenden fark edilerek hekime hemen başvurulması ile sağlanabilir. Kullanılan ilaçların kan düzeylerinin de düzenli takibi gerektiğinden tedavi uyumu önemlidir.

 

Nasıl tedavi edilir?

Duygudurum düzenleyici olarak adlandırılan ilaçlar günümüzde halen bipolar bozukluğun hastalık dönemlerinin tedavisi ve tekrarlamaların önlenmesinde birinci seçenek ilaçlarıdır. Bu tür ilaçların düzenli aralıklarla kan düzeylerinin belirlenmesi gerekir. Ancak bu şekilde kullanıldıklarında etkinlikleri konusunda bir değerlendirme yapılması mümkündür.

Bu ilaçların yanında zaman zaman hastalığın mani ya da depresyon dönemilerinde ek ilaçlar kullanılmaktadır.

 

Tedavi ne kadar sürmelidir?

Bipolar bozukluk tekrarlayabilen uzun süreli bir hastalık olduğundan ve hastalığın seyri her bir kişi için kesin olarak öngörülemediğinden günümüzde

 tedavinin ömür boyu sürmesi kabul edilen bir yaklaşımdır. Ayrıca hastalığın sosyal, mesleksel ve ekonomik kayıplara neden olması nedeni ile bu kayıpların önlenmesi açısından da tedavinin uzun süreli olması gereklidir.

Hasta ve yakını olarak neler yapılabilir?

Bipolar bozukluk her iki dönemi de hasta ve yakınları için olumsuz birçok duruma yol açabilen bir hastalıktır. Bunlar arasında işle ilgili ya da ciddi ekonomik kayıplar, iletişim sorunları, kazalar, intihar, alkol ve madde kullanımının artışına bağlı sağlık sorunları sayılabilir.

Bu sorunların önlenebilmesinde ilk sırayı düzenli tedavi ve izlem alır. 

Bunun dışında hastalık dönemleri başlar başlamaz erken uyarı belirtileri konusunda dikkatli olmak ve hemen hekime başvurmak önemlidir. böylece yaklaşan bir hastalanma dönemi kısa sürede atlatılabilir.

Hstalığın her iki döneminde belirtiler farklı özellikler gösterdiğinden o döneme yaklaşım konusunda mutlaka hekimle görüş alışverişi içinde olmak gerekir. 

 

Bipolar bozukluk ya da iki uçlu bozukluk temel olarak bir duygudurum rahatsızlığıdır. Yaşanılan olaylara bağlı olarak neşeli, hüzünlü, kaygılı hissetmek olağan duygu yaşamının özelliklerindendir. Ancak bipolar bozuklukta durum bu türden olaylara verilen duygusal tepkilerden oldukça farklıdır. Belirtileri, günlük yaşmada kişinin yaşam kalitesini, meslek ve sosyal etkinliğini önemli ölçüde olumsuz yönde etkiler.

BİPOLAR BOZUKLUK NEDİR?